Partneralimentatie: recht, hoogte en duur

Wat je moet weten over de financiële zorgplicht na de scheiding

Partneralimentatie is een bijdrage die de ene ex-partner aan de andere betaalt, bedoeld om een te groot inkomensverschil na de scheiding op te vangen. Het onderwerp roept vaak veel vragen op: heb je er recht op, hoe wordt het bedrag bepaald, en hoe lang duurt de verplichting? Sinds 2020 gelden hiervoor gewijzigde regels die de duur van de alimentatieverplichting fors hebben verkort.

Bij mediation wordt partneralimentatie in alle openheid besproken en doorgerekend, zodat beide partners begrijpen waarop het bedrag is gebaseerd, in plaats van dat dit via twee advocaten wordt uitonderhandeld. Verderop in dit artikel vind je een volledig, stap-voor-stap uitgewerkt rekenvoorbeeld, zodat je een concreet beeld krijgt van hoe zo'n berekening in de praktijk tot stand komt.

In het kort:

• Partneralimentatie is gebaseerd op de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler
• De behoefte wordt doorgaans bepaald op 60% van het netto gezinsinkomen, na aftrek van kinderkosten
• Het uiteindelijke bedrag is altijd het laagste van behoefte en draagkracht
• Sinds 2020 is de hoofdregel: maximaal de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar
• Bij kinderen onder de 12 jaar loopt de verplichting door tot het jongste kind twaalf wordt
• Partneralimentatie kan eindigen bij samenwonen van de ontvanger met een nieuwe partner

Wanneer heb je recht op partneralimentatie?

Getrouwde partners en geregistreerd partners zijn wettelijk verplicht om na de scheiding, voor zover nodig, in elkaars levensonderhoud te blijven voorzien. Recht op partneralimentatie ontstaat wanneer de ene partner onvoldoende eigen inkomen heeft om in het eigen levensonderhoud te voorzien (de 'behoefte'), terwijl de andere partner financieel in staat is om bij te dragen (de 'draagkracht'). Zijn beide partners na de scheiding financieel zelfstandig, dan is er doorgaans geen recht op partneralimentatie. Mensen kunnen ook afzien van partneralimentatie. Maar wel pas nadat zij door de mediator zijn geïnformeerd over de hoogte daarvan, als men er aanspraak op zou maken.

Hoe wordt de hoogte bepaald? De twee bouwstenen

De hoogte van partneralimentatie wordt bepaald door twee factoren tegen elkaar af te wegen: de behoefte van de ontvangende partner (wat is redelijkerwijs nodig om van rond te komen, mede gebaseerd op de levensstandaard tijdens het huwelijk) en de draagkracht van de betalende partner (wat kan deze, na aftrek van eigen vaste lasten, missen). Het uiteindelijke bedrag aan partneralimentatie is altijd het laagste van deze twee uitkomsten: is de behoefte lager dan de draagkracht, dan wordt de behoefte betaald; is de draagkracht lager dan de behoefte, dan is de draagkracht bepalend.

Deze berekening is maatwerk en vraagt om een zorgvuldige, cijfermatige onderbouwing. Tijdens mediation maakt de mediator deze berekening inzichtelijk voor beide partners, zodat het bedrag niet als willekeurig aanvoelt maar herleidbaar is tot concrete cijfers. Hieronder werken we een volledig rekenvoorbeeld uit, zodat je ziet hoe deze twee bouwstenen in de praktijk worden ingevuld.

Rekenvoorbeeld: partneralimentatie stap voor stap berekend

Laten we een concreet, illustratief voorbeeld doorrekenen. Stel: Peter en Sanne gaan na 12 jaar huwelijk scheiden. Peter verdient € 3.200 netto per maand, Sanne € 1.800 netto per maand. Samen hebben ze twee kinderen van 8 en 10 jaar oud, die na de scheiding hoofdzakelijk bij Sanne wonen. Hoe wordt in deze situatie de partneralimentatie berekend die Peter mogelijk aan Sanne moet betalen?

Stap 1: de behoefte van Sanne berekenen

De behoefte wordt in de praktijk doorgaans bepaald met de zogeheten Hofnorm: een vuistregel die uitgaat van 60% van het netto gezinsinkomen tijdens het huwelijk, na aftrek van de kosten van de kinderen. Dit percentage ligt bewust boven de 50%, omdat het voeren van twee gescheiden huishoudens in totaal duurder is dan één gezamenlijk huishouden.

• Netto gezinsinkomen: € 3.200 + € 1.800 = € 5.000 per maand
• Kosten van de kinderen (op basis van de NIBUD-tabel, illustratief): € 700 per maand
• Resterend inkomen: € 5.000 – € 700 = € 4.300
• Totale behoefte (60% van € 4.300): € 2.580 per maand
• Sanne's eigen netto inkomen: € 1.800
• Netto behoefte aan partneralimentatie: € 2.580 – € 1.800 = € 780 per maand

Stap 2: de draagkracht van Peter berekenen

Vervolgens wordt gekeken of Peter, als betalende partner, financieel in staat is om dit bedrag ook daadwerkelijk te dragen. Hiervoor wordt eerst de kinderalimentatie afgetrokken die Peter al betaalt (kinderalimentatie gaat namelijk altijd vóór op partneralimentatie), en vervolgens een vast bedrag aan noodzakelijke levensonderhoudskosten (het zogeheten draagkrachtloos inkomen, een forfaitair bedrag dat jaarlijks wordt vastgesteld en rekening houdt met bijvoorbeeld een bijstandsnorm en woonlasten).

• Netto inkomen Peter: € 3.200 per maand
• Reeds vastgestelde kinderalimentatie (illustratief, zie onze pagina over kinderalimentatie): € 300 per maand
• Draagkrachtloos inkomen (forfaitair bedrag voor eigen vaste lasten, illustratief): € 1.550 per maand
• Draagkrachtruimte: € 3.200 – € 300 – € 1.550 = € 1.350
• Draagkracht (60% van de draagkrachtruimte): € 810 per maand

Stap 3: het laagste bedrag bepalen

De uiteindelijke partneralimentatie is het laagste van de twee uitkomsten: de behoefte van Sanne (€ 780) en de draagkracht van Peter (€ 810). In dit voorbeeld is de behoefte het laagste bedrag, waardoor de partneralimentatie wordt vastgesteld op € 780 netto per maand. Was de draagkracht van Peter lager geweest dan de behoefte van Sanne, dan zou de draagkracht bepalend zijn geweest, en had Sanne dus minder ontvangen dan haar volledige behoefte.

Waarom dit een vereenvoudigd voorbeeld is

Dit rekenvoorbeeld laat de kernlogica zien, maar is bewust vereenvoudigd. In een echte berekening spelen nog meer factoren mee: het exacte, actuele forfait voor het draagkrachtloos inkomen (dat jaarlijks wordt vastgesteld en afhangt van de woonsituatie), eventuele andere onderhoudsverplichtingen van de betaler, vermogen, en fiscale aspecten. Bovendien is partneralimentatie voor de betaler aftrekbaar en voor de ontvanger belast als inkomen: het hier berekende netto bedrag wordt in de praktijk via een zogeheten bruteringsberekening omgezet naar het bedrag dat daadwerkelijk wordt overeengekomen en betaald, waarbij het fiscale voordeel voor de betaler wordt verrekend. Deze brutering gebeurt met gespecialiseerde rekensoftware volgens de Tremanormen — de landelijke richtlijnen die rechtbanken hanteren.

Tijdens mediation maakt de mediator deze volledige, nauwkeurige berekening voor jullie specifieke situatie, inclusief brutering en alle van toepassing zijnde forfaits, zodat je niet met een vuistregel hoeft te werken maar met een concreet, onderbouwd bedrag.

Hoe lang duurt de verplichting?

Sinds de Wet herziening partneralimentatie van 1 januari 2020 geldt als hoofdregel dat de duur van de partneralimentatie gelijk is aan de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Was je bijvoorbeeld acht jaar getrouwd, dan bedraagt de verplichting in beginsel maximaal vier jaar.

• Bij kinderen onder de 12 jaar: de verplichting loopt door totdat het jongste kind twaalf jaar wordt
• Bij een huwelijk langer dan 15 jaar én een alimentatiegerechtigde die binnen 10 jaar AOW ontvangt: verplichting tot de AOW-leeftijd
• Voor mensen geboren vóór 1 januari 1970, gehuwd langer dan 15 jaar: verplichting van maximaal 10 jaar
• Sinds 2023 kan de termijn ook worden verlengd bij ernstige ziekte of arbeidsongeschiktheid

Wanneer stopt partneralimentatie eerder?

Naast het verstrijken van de wettelijke termijn kan partneralimentatie ook eerder eindigen, bijvoorbeeld wanneer de ontvangende partner opnieuw trouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat, of gaat samenwonen alsof er sprake is van een huwelijk. Ook een aanmerkelijke stijging van het eigen inkomen van de ontvanger kan aanleiding zijn om de alimentatie te herzien.

Vrijblijvend kennismaken met Mediation Rivierenland

Benieuwd wat Mediation Rivierenland voor jullie kan betekenen? Op de pagina Mediation Rivierenland – kort en bondig lees je in het kort wie we zijn, wat mediation kost en hoe je vrijblijvend kennis kunt maken. Bellen kan ook direct: 06-57206964, of mail naar info@mediationrivierenland.nl.

Veelgestelde vragen