Scheiden zonder eigen advocaat: hoe werkt dat via mediation?

Eén gezamenlijke advocaat voor de formele indiening, in plaats van twee eigen advocaten

Voor het indienen van een verzoekschrift tot echtscheiding bij de rechtbank is een advocaat wettelijk verplicht, dit geldt voor iedere scheiding in Nederland, ook wanneer jullie het als partners al helemaal eens zijn en gezamenlijk een verzoek indienen. Dit is een vaste regel binnen het Nederlandse procesrecht, en geen enkele mediator, hoe ervaren of geregistreerd ook, kan hier zelfstandig omheen.

Toch hoef je bij een scheiding via mediation geen eigen advocaat in de arm te nemen. Bij Mediation Rivierenland verzorgt een vaste, aangesloten advocaat alleen de formele indiening van het verzoekschrift bij de rechtbank, terwijl de mediator al het inhoudelijke werk voor zijn rekening neemt: de gesprekken, de onderhandeling, en het opstellen van het convenant en ouderschapsplan. In dit artikel lees je precies hoe die samenwerking werkt, hoe dit zich verhoudt tot een scheiding met twee eigen advocaten, en wanneer je toch je eigen advocaat nodig hebt.

In het kort:

• Een advocaat is bij elke scheiding wettelijk verplicht voor het indienen van het verzoekschrift
• Bij mediation is dit één gezamenlijke, aangesloten advocaat, niet twee eigen advocaten
• De mediator begeleidt alle inhoudelijke gesprekken, onderhandeling en het opstellen van de documenten
• Scheiden met twee eigen advocaten kost al snel enkele duizenden tot tienduizenden euro's
• Is er sprake van een eenzijdig verzoek of een vastgelopen conflict, dan heeft ieder een eigen advocaat nodig
• Ook als je al eerder advies van een advocaat hebt gehad, kan het vervolgtraject via mediation worden afgerond

Is een advocaat verplicht bij een scheiding?

Ja. Volgens de officiële informatie van de rechtspraak is het inschakelen van een advocaat verplicht voor het indienen van het verzoekschrift tot echtscheiding, ongeacht of het om een gezamenlijk verzoek gaat (waarbij jullie het samen eens zijn) of een eenzijdig verzoek (waarbij één partner de scheiding aanvraagt). Deze verplichte procesvertegenwoordiging is bedoeld om te waarborgen dat het verzoekschrift juridisch correct wordt opgesteld en ingediend.

Dit betekent dat een mediator, ook een MfN-registermediator met een familierechtelijke aantekening, het verzoekschrift niet zelfstandig kan indienen. Wat een mediator wél doet, is het volledige inhoudelijke traject begeleiden: de gesprekken voeren, tot afspraken komen, en deze afspraken vastleggen in een convenant en ouderschapsplan. Voor de daadwerkelijke, formele indiening van deze documenten bij de rechtbank is een advocaat nodig.

Hoe werkt dit bij mediation? Eén advocaat, niet twee

Het cruciale verschil met een reguliere advocatenprocedure zit hem niet in de vraag óf er een advocaat aan te pas komt, maar in hoevéél advocaten er nodig zijn, en welke rol zij spelen. Bij mediation via Mediation Rivierenland werkt de mediator samen met een vaste, aangesloten advocaat die uitsluitend de formele indiening van het verzoekschrift verzorgt, op basis van de afspraken die jullie samen met de mediator hebben gemaakt. Deze advocaat onderhandelt niet namens één van jullie en behartigt niet het belang van de één boven de ander — die rol blijft bij de mediator liggen, die jullie beiden onafhankelijk begeleidt.

Dit is wezenlijk anders dan een scheiding waarbij beide partners ieder hun eigen advocaat inschakelen om namens hen te onderhandelen. Bij mediation blijft het aantal betrokken professionals beperkt tot de mediator (voor de inhoud) en één advocaat (voor de formele indiening), wat de kosten en doorlooptijd aanzienlijk beperkt houdt ten opzichte van een procedure met twee onderhandelende advocaten.

Hoe werkt scheiden mét twee eigen advocaten, en wat kost dat?

Om een eerlijke vergelijking te maken, is het goed te weten hoe de route via twee eigen advocaten eruitziet. Bij deze route heeft ieder van jullie een eigen advocaat, die primair de belangen van zijn of haar eigen cliënt behartigt. De advocaten corresponderen met elkaar, onderhandelen over de te treffen regeling, en stellen ieder voor hun eigen cliënt de benodigde stukken op. Komen jullie er samen niet uit, dan kan de zaak aan de rechter worden voorgelegd, die dan een bindende beslissing neemt over de punten waarover geen overeenstemming bestaat.

Qua kosten werkt deze route wezenlijk anders dan mediation: waar je bij mediation de kosten van de mediator deelt en er slechts één advocaat nodig is voor de formele indiening, betaalt bij de twee-advocatenroute ieder zijn eigen advocaat, doorgaans tegen een uurtarief, voor het volledige onderhandelingstraject. Naarmate er meer correspondentie en onderhandeling nodig is, lopen deze kosten op — bij een gemiddeld tot bovengemiddeld conflictueuze scheiding is het niet ongebruikelijk dat de totale kosten (voor beide partners samen) oplopen tot enkele duizenden tot soms tienduizenden euro's, aanzienlijk meer dan de kosten van een mediationtraject met één aangesloten advocaat voor de indiening.

De voordelen van mediation met één aangesloten advocaat

Scheiden via mediation, met één gezamenlijke advocaat voor uitsluitend de formele indiening, biedt een aantal duidelijke voordelen ten opzichte van een procedure met twee eigen, onderhandelende advocaten:

• Lagere kosten: één mediator en één advocaat voor de indiening, in plaats van twee eigen, onderhandelende advocaten
• Snellere doorlooptijd: geen heen-en-weer corresponderen tussen advocatenkantoren
• Minder escalatie: jullie werken sámen aan een oplossing in plaats van tegenover elkaar te staan
• Meer regie: jullie bepalen zelf de inhoud van de afspraken, niet de rechter
• Duurzamere afspraken: omdat beide partners de regeling zelf mede hebben vormgegeven

Wanneer heb je toch een eigen advocaat nodig?

Bij een eenzijdig verzoek — waarbij één partner de scheiding aanvraagt zonder instemming van de ander — heeft ieder van jullie een eigen advocaat nodig, omdat er dan sprake is van een juridisch geschil tussen twee partijen in plaats van een gezamenlijk verzoek. Ook wanneer er sprake is van een ernstig verstoorde verstandhouding, huiselijk geweld, of wanneer één partner structureel weigert mee te werken aan overleg, is een procedure via twee eigen advocaten vaak passender dan mediation.

Daarnaast kan het verstandig zijn om, ook tijdens mediation, op specifieke onderdelen (bijvoorbeeld bij een complexe onderneming of internationale vermogenssituatie) los advies bij een specialist in te winnen. De mediator kan hierin adviseren en indien nodig doorverwijzen.

Wanneer kiezen mensen bewust tóch voor een eigen advocaat?

Niet iedereen die voor een eigen advocaat kiest, doet dit vanwege een conflict. Sommige mensen voelen zich prettiger bij het idee dat er iemand uitsluitend hún belang behartigt, zeker wanneer er veel op het spel staat, zoals bij een aanzienlijk vermogen, een eigen bedrijf, of complexe internationale aspecten. Ook onzekerheid of angst om benadeeld te worden, speelt soms een rol bij deze keuze.

Dat is een legitieme overweging, maar het is goed om te weten dat mediation dit gevoel van bescherming ook kan bieden, alleen op een andere manier. In plaats van twee eigen advocaten die tegenover elkaar onderhandelen, bewaakt de mediator dat beide partners evenveel aan het woord komen en voldoende geïnformeerd zijn, zodat er geen partij in het nadeel raakt door gebrek aan kennis of assertiviteit.

Al eerder advies gehad bij een advocaat? Dat hoeft geen probleem te zijn

Het komt regelmatig voor dat één van beide partners, voordat mediation ter sprake kwam, al een eerste oriënterend gesprek bij een advocaat heeft gehad. Dat hoeft het vervolgtraject via mediation niet in de weg te staan: ook dan kan het volledige scheidingstraject alsnog gezamenlijk via de mediator worden afgerond, met de aangesloten advocaat voor de uiteindelijke indiening. De eerder ingewonnen informatie kan zelfs nuttig zijn als extra achtergrond tijdens de mediationgesprekken.

Wat is het verschil tussen een MfN-registermediator en een advocaat?

De titel 'mediator' is niet wettelijk beschermd, wat betekent dat in theorie iedereen zich mediator kan noemen. Een MfN-registermediator is dat wel: deze titel staat voor een mediator die is ingeschreven bij de Mediatorsfederatie Nederland (MfN) en daarmee voldoet aan strenge kwaliteits- en opleidingseisen, gebonden is aan een gedragscode en tuchtrecht, en periodiek moet bijscholen om geregistreerd te blijven. Een advocaat is een apart, wettelijk beschermd beroep, ingeschreven bij de Nederlandse Orde van Advocaten, en is (in tegenstelling tot de mediator) degene die bevoegd is om het verzoekschrift formeel bij de rechtbank in te dienen.

Kies je voor mediation bij Mediation Rivierenland, dan combineer je de voordelen van beide: de mediator begeleidt het volledige inhoudelijke traject vanuit onafhankelijkheid, en de aangesloten advocaat zorgt dat de formele indiening correct en volgens de wettelijke vereisten verloopt.

Wat als mediation toch niet lukt?

Soms blijkt tijdens het traject dat mediation, ondanks de intentie van beide partners, toch niet tot een gezamenlijke regeling leidt. In dat geval kan alsnog worden overgestapt naar een procedure met twee eigen advocaten. In de praktijk komt dit weinig voor wanneer beide partners bewust voor mediation hebben gekozen en de mediator tijdig eventuele knelpunten bespreekbaar maakt, maar het is goed om te weten dat deze weg openstaat en dat een overstap geen gezichtsverlies of extra kosten voor het al doorlopen deel van de mediation betekent.

Blijft je juridisch goed beschermd zonder eigen advocaat?

Ja. De mediator van Mediation Rivierenland is onafhankelijk geregistreerd en gebonden aan strikte gedragsregels. Hij bewaakt dat beide partners voldoende geïnformeerd zijn en dat de afspraken juridisch correct worden vastgelegd in het echtscheidingsconvenant, voordat de aangesloten advocaat dit indient bij de rechtbank. Ook zonder eigen advocaat blijf je dus goed beschermd: de mediator zorgt dat beide partners gelijkwaardig aan het woord komen, en dat geen van beiden instemt met afspraken zonder deze goed te begrijpen.

Twijfel je of specifiek juridisch advies voor een bepaald onderdeel gewenst is, dan staat het je altijd vrij om dit los in te winnen. De mediator bespreekt dit open met jullie en kan, waar nodig, gericht doorverwijzen naar een specialist, zonder dat dit het mediationproces zelf hoeft te vertragen.

Vrijblijvend kennismaken met Mediation Rivierenland

Benieuwd wat Mediation Rivierenland voor jullie kan betekenen? Op de pagina Mediation Rivierenland – kort en bondig lees je in het kort wie we zijn, wat mediation kost en hoe je vrijblijvend kennis kunt maken. Bellen kan ook direct: 06-57206964, of mail naar info@mediationrivierenland.nl.

Veelgestelde vragen