Het scheidingsproces via mediation: stap voor stap

Van kennismaking tot definitieve inschrijving: dit is de route

Wie voor het eerst gaat scheiden, heeft vaak geen idee hoe het proces er precies uitziet. Hoeveel gesprekken zijn er nodig? Moet je zelf naar de rechtbank? En wanneer is de scheiding officieel? Dit artikel loopt het volledige scheidingsproces via mediation stap voor stap na, zodat je precies weet wat je te wachten staat, inclusief wat er gebeurt als jullie tijdens het proces nog samenwonen, een geschil krijgen, of van gedachten veranderen over eerder gemaakte afspraken.

Bij Mediation Rivierenland bepalen jullie zelf het tempo. Sommige stellen ronden alles binnen enkele weken af, anderen kiezen bewust voor een rustiger tempo. Beide kan.

In het kort:

• Het traject start met een gratis, vrijblijvend kennismakingsgesprek
• Daarna volgen doorgaans twee tot drie gesprekken van circa twee uur
• Alle afspraken worden vastgelegd in een echtscheidingsconvenant (en ouderschapsplan)
• De mediator dient het verzoekschrift in bij de rechtbank namens jullie beiden
• Na de uitspraak volgt inschrijving bij de gemeente, dan is de scheiding definitief
• Loopt het proces onderweg even stroef, dan is bijsturen altijd mogelijk zonder dat het traject vastloopt

Stap 1: het kennismakingsgesprek

Elk traject begint met een kosteloos en vrijblijvend kennismakingsgesprek. Hierin legt de mediator uit hoe hij werkt, welke stappen jullie kunnen verwachten en wat de kosten zijn. Minstens zo belangrijk: jullie bepalen samen of er een klik is. Je gaat immers persoonlijke en vertrouwelijke gesprekken met de mediator aan, dus die klik is essentieel voor een goed verloop van het traject.

Een goede voorbereiding op dit eerste gesprek hoeft niet ingewikkeld te zijn: het helpt al enorm als jullie voor jezelf op een rijtje hebben welke onderwerpen je het belangrijkst vindt om te bespreken, en of er praktische zaken zijn (zoals een naderende verhuizing of een aflopend huurcontract) die enige haast met zich meebrengen. Concrete documenten, zoals de hypotheekakte of een pensioenoverzicht, hoeven pas in een latere fase op tafel te komen.

Stap 2: de mediationgesprekken

Na de kennismaking volgen de daadwerkelijke mediationgesprekken. De meeste trajecten worden in twee tot drie gesprekken van circa twee uur afgerond. Tijdens deze gesprekken komen achtereenvolgens de financiële afwikkeling, de eventuele woning, pensioenen, alimentatie en — als er kinderen zijn — het ouderschapsplan aan bod.

Gesprekken vinden plaats op een tijdstip dat jullie beiden schikt: overdag of in de avond, bij jullie thuis, op een neutrale locatie in Tiel of Culemborg, of online via Microsoft Teams. Tussen de gesprekken door kunnen jullie altijd per mail een vraag voorleggen aan de mediator.

Wonen jullie nog samen tijdens het proces?

Een veelgestelde vraag is of je tijdens de mediation al apart moet wonen. Dat is geen vereiste: veel stellen blijven tijdens het traject nog gewoon samen in huis wonen, bijvoorbeeld tot de financiële afwikkeling rond is of tot er een geschikte nieuwe woning is gevonden. Anderen kiezen ervoor om al eerder, tijdens het proces, apart te gaan wonen — dit staat volledig los van de voortgang van de mediation zelf.

Blijven jullie nog samen wonen, dan is het wel verstandig om praktische afspraken te maken voor de overgangsperiode: wie slaapt waar, hoe gaan jullie om met gezamenlijke maaltijden of de zorg voor de kinderen in deze tussentijd, en welke financiële afspraken gelden er al voordat het convenant definitief is. De mediator kan hierin adviseren, ook al maken deze tijdelijke afspraken formeel nog geen deel uit van het uiteindelijke convenant.

Stap 3: opstellen van convenant en ouderschapsplan

Zodra alle afspraken helder zijn, legt de mediator ze vast in een echtscheidingsconvenant en, bij minderjarige kinderen, in een ouderschapsplan. Jullie krijgen deze documenten vooraf om rustig door te lezen, zodat er ruimte is voor laatste vragen of kleine aanpassingen voordat alles definitief wordt ondertekend.

Zolang het convenant nog niet is ondertekend, kunnen gemaakte afspraken dus altijd nog in overleg worden bijgesteld, het is heel normaal dat je bij het rustig doorlezen van het concept alsnog een detail anders wilt formuleren, of een onderwerp preciezer wilt vastleggen. Ook na ondertekening blijft aanpassing overigens mogelijk, mits beide partners het daarover eens zijn; alleen is daarvoor dan een aanvullende, opnieuw ondertekende afspraak nodig.

Wat als het proces onderweg vastloopt?

Het komt voor dat gesprekken tijdens de mediation even stroef verlopen, bijvoorbeeld omdat een specifiek onderwerp gevoelig ligt of omdat er nieuwe informatie op tafel komt die het gesprek compliceert. Dit betekent niet automatisch dat het traject vastloopt: de mediator is er juist voor getraind om het gesprek in zulke situaties weer vlot te trekken, bijvoorbeeld door het onderwerp op te splitsen in kleinere, behapbare stappen, of door tijdelijk een ander onderwerp te bespreken en later op het lastige punt terug te komen.

Mocht een onderwerp echt vastlopen, dan wordt in overleg gekeken naar een passende oplossing, bijvoorbeeld een extra gesprek, een korte bedenktijd voor beide partners, of het gericht inwinnen van aanvullende informatie (zoals een taxatie) om de discussie op feiten te baseren in plaats van op aannames.

Wat als één van jullie alsnog een advocaat inschakelt?

Soms overweegt één van beide partners tijdens het traject om, naast de mediator, ook een eigen advocaat in te schakelen. Dit kan het mediationproces bemoeilijken, omdat mediation nu juist uitgaat van gezamenlijk overleg tussen gelijkwaardige partijen, terwijl een advocaat primair de belangen van zijn eigen cliënt behartigt. In de praktijk komt dit weinig voor zodra beide partners bewust voor mediation hebben gekozen en de klik met de mediator goed is.

Is er behoefte aan aanvullend, specifiek juridisch advies over één deelonderwerp, bijvoorbeeld een complexe pensioensituatie, dan hoeft dit het mediationproces niet te doorkruisen. De mediator bespreekt dit graag open met jullie en kan, waar nodig, gericht doorverwijzen zonder dat dit ten koste gaat van de samenwerking tussen jullie beiden.

Stap 4: indiening bij de rechtbank

Na ondertekening zorgt de mediator dat het verzoekschrift tot echtscheiding, samen met het convenant en eventuele ouderschapsplan, gereedkomt voor indiening. Voor de daadwerkelijke, formele indiening bij de rechtbank is een advocaat wettelijk verplicht: Mediation Rivierenland werkt hiervoor samen met een vaste, aangesloten advocaat, die het verzoek namens jullie beiden indient op basis van de afspraken die jullie met de mediator hebben gemaakt. 

Omdat het om een gezamenlijk verzoek gaat (in plaats van een verzoek van de een tegen de ander), hoeven jullie in de meeste gevallen niet zelf bij de rechtbank te verschijnen. De rechter toetst of alle wettelijk verplichte onderdelen, waaronder het ouderschapsplan, aanwezig zijn en spreekt vervolgens de echtscheiding uit.

Stap 5: inschrijving bij de gemeente

De echtscheiding is pas officieel wanneer de uitspraak van de rechter is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar het huwelijk is voltrokken. Vanaf dat moment zijn jullie formeel gescheiden. Deze laatste, administratieve stap verzorgt de mediator eveneens, zodat jullie zich geen zorgen hoeven te maken over deadlines of formulieren.

Hoeveel tijd kost het hele proces, en wat beïnvloedt de snelheid?

De doorlooptijd verschilt per situatie, maar een indicatie: het kennismakingsgesprek kan vaak binnen één tot twee weken plaatsvinden, de mediationgesprekken volgen elkaar doorgaans met een paar weken tussenruimte op, en de behandeling bij de rechtbank duurt meestal enkele weken tot maximaal ongeveer 6 weken. In totaal is een scheiding via mediation regelmatig binnen twee tot vier maanden volledig afgerond, al bepalen jullie zelf het tempo.

Willen jullie het proces zo snel mogelijk afronden, dan kan dat vaak ook: als beide partners op korte termijn duidelijkheid willen, de financiële situatie overzichtelijk is en er weinig discussiepunten zijn, is een scheiding via mediation soms al binnen enkele weken rond. Complexere situaties, bijvoorbeeld met een eigen onderneming, een ingewikkelde pensioensituatie, of onderwerpen waarover meer overleg nodig is, vragen begrijpelijkerwijs wat meer tijd. Er is geen verplicht minimum aantal gesprekken: het tempo wordt steeds op jullie situatie afgestemd.

Vrijblijvend kennismaken met Mediation Rivierenland

Benieuwd wat Mediation Rivierenland voor jullie kan betekenen? Op de pagina Mediation Rivierenland – kort en bondig lees je in het kort wie we zijn, wat mediation kost en hoe je vrijblijvend kennis kunt maken. Bellen kan ook direct: 06-57206964, of mail naar info@mediationrivierenland.nl.

Veelgestelde vragen